U=U ใช้กับการใช้เข็มร่วมกันได้ไหม หลักฐานถึงไหนแล้ว

คำถามว่า U=U ใช้กับการใช้เข็มร่วมกันได้ไหม ตอบสั้น ๆ ว่ายังใช้ไม่ได้ กรมควบคุมโรคเขียนว่า U=U ใช้กับการถ่ายทอดเชื้อทางเพศสัมพันธ์เท่านั้น และองค์การอนามัยโลกเขียนว่ายังไม่มีการศึกษาว่าเชื้อส่งต่อผ่านอุปกรณ์ฉีดที่ใช้ร่วมกันได้แค่ไหนเมื่อกดไวรัสได้แล้ว HIV.gov ของสหรัฐฯ และ CATIE ของแคนาดาแนะนำให้ใช้เข็มและอุปกรณ์ใหม่ทุกครั้ง ไม่ว่าปริมาณไวรัสจะเป็นอย่างไร ถ้าใช้เข็มร่วมกันไปแล้ว ให้ไปขอประเมินเรื่องยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ (เป๊ป) โดยเร็ว ไม่เกิน 72 ชั่วโมง

U=U ใช้กับการใช้เข็มร่วมกันได้ไหม แต่ละหน่วยงานตอบอย่างไร

U=U ย่อมาจาก Undetectable = Untransmittable หรือ "ตรวจไม่พบ เท่ากับ ไม่ถ่ายทอด" หมายถึงผู้มีเชื้อเอชไอวีที่กินยาต้านไวรัสต่อเนื่องจนเครื่องตรวจไม่พบไวรัสในเลือด จะไม่ส่งต่อเชื้อให้คู่ทางเพศสัมพันธ์ ข้อความนี้มีขอบเขต ตารางนี้คือสิ่งที่หน่วยงานสี่แห่งที่เราเปิดอ่านเขียนไว้

ไม่มีแหล่งไหนในสี่แหล่งนี้เขียนว่าเมื่อตรวจไม่พบเชื้อแล้ว ความเสี่ยงทางเข็มเป็นศูนย์

งานวิจัย U=U ศึกษาอะไร และเรื่องเข็มมีงานวิจัยอะไรบ้าง

U=U ตั้งอยู่บนงานวิจัยที่ติดตามคู่ซึ่งฝ่ายหนึ่งมีเชื้อและอีกฝ่ายไม่มี CATIE อธิบายว่างานหลักสามชิ้นเรื่องการถ่ายทอดทางเพศสัมพันธ์ไม่ได้รับสมัครคนที่ฉีดสารอย่างเป็นระบบ ไม่ได้ถามว่าใช้อุปกรณ์ฉีดร่วมกันหรือไม่ และไม่ได้วิเคราะห์แยกในคนที่บอกว่าใช้สาร

ฝั่งเข็ม CATIE เขียนว่างานวิจัยที่มีอยู่จำกัดชี้ว่าการตรวจไม่พบเชื้อช่วยป้องกันการส่งต่อในคนที่ฉีดสารได้ แต่ยังไม่รู้ว่าลดโอกาสส่งต่อทางอุปกรณ์ฉีดที่ใช้ร่วมกันได้เท่าไร งานระดับชุมชนในแวนคูเวอร์และบัลติมอร์พบว่า เมื่อปริมาณไวรัสโดยรวมของคนที่ฉีดสารลดลง การติดเชื้อรายใหม่ก็ลดลงด้วย CATIE เขียนว่าการใช้ยาต้านไวรัสที่เพิ่มขึ้นน่าจะมีส่วน และบริการลดอันตรายอย่างเข้มข้นในช่วงเดียวกันก็มีส่วนด้วย

งานที่ศึกษาคู่ฉีดโดยตรงที่เราเปิดอ่านคือการทดลองชื่อ HPTN 074 ทำในยูเครน อินโดนีเซีย และเวียดนาม กับผู้มีเชื้อเอชไอวีที่ฉีดสาร 502 คน และคู่ฉีดที่ยังไม่มีเชื้อ 806 คน กลุ่มหนึ่งได้รับการช่วยให้เข้าถึงยาต้านไวรัสและการบำบัด อีกกลุ่มซึ่งใหญ่กว่าราวสามเท่าได้รับบริการตามปกติ ตลอดช่วงติดตาม 12 ถึง 24 เดือน คู่ฉีดที่ติดเชื้อใหม่ทั้ง 7 คนอยู่ในกลุ่มบริการปกติ กลุ่มที่ได้รับการช่วยไม่มีเลย

ผู้วิจัยกำกับเองว่างานนี้ทำเพื่อดูความเป็นไปได้ ไม่ได้มีขนาดพอจะยืนยันผลเรื่องการติดเชื้อของคู่ฉีด และสรุปว่าการช่วยแบบนี้ "อาจ" ลดการส่งต่อให้คู่ฉีด งานนี้ไม่ได้วัดว่าคนที่ตรวจไม่พบเชื้อแล้วส่งต่อเชื้อทางเข็มได้หรือไม่

เข็มที่ใช้ร่วมกันยังพาอะไรไปได้ แม้ตรวจไม่พบเชื้อ

คำว่า "ตรวจไม่พบ" ไม่ได้แปลว่าไวรัสหมดไปจากร่างกาย กรมควบคุมโรคเขียนข้อนี้ไว้ ส่วนองค์การอนามัยโลกอธิบายว่าผลแบบนี้หมายถึงเครื่องตรวจหาไวรัสในตัวอย่างเลือดชุดนั้นไม่เจอ

อีกเรื่องที่ U=U ไม่ครอบคลุมคือไวรัสตัวอื่น กรมควบคุมโรคระบุว่าไวรัสตับอักเสบซีติดต่อทางเลือด และจัดการใช้เข็มฉีดยาร่วมกันไว้ในช่องทางติดไวรัสตับอักเสบบี รวมทั้งการใช้เข็มสักร่วมกันและการเจาะหู ต่อให้ไวรัสเอชไอวีตรวจไม่พบ เข็มที่ใช้ร่วมกันก็ยังพาโรคอื่นไปได้

เราแนะนำให้ถือหลักเข็มใหม่ทุกครั้งกับเข็มทุกแบบ ไม่ใช่เฉพาะเรื่องสาร เข็มฉีดฮอร์โมน วิตามิน หรือสารเสริมความงาม ถ้าใช้ต่อจากคนอื่นก็เป็นการใช้เข็มร่วมกันเช่นกัน

ถ้ายังต้องใช้เข็ม คู่ควรตกลงอะไรกัน

HIV.gov เขียนว่าแม้จะกินยาอยู่และตรวจไม่พบเชื้อ ก็ให้ใช้อุปกรณ์ใหม่ทุกครั้งที่ฉีด และไม่ใช้เข็มกับกระบอกฉีดร่วมกับคนอื่น ส่วน CATIE แนะนำให้ใช้เข็มและอุปกรณ์อื่นทั้งหมดชุดใหม่ทุกครั้ง ไม่ว่าสถานะเอชไอวีหรือปริมาณไวรัสจะเป็นอย่างไร

• นับอุปกรณ์ให้ครบ HIV.gov ยกตัวอย่างว่าอุปกรณ์ฉีดไม่ได้มีแค่เข็มกับกระบอกฉีด แต่รวมถึงภาชนะที่ใช้เตรียมสารด้วย
• ฝ่ายที่ไม่มีเชื้อถามเรื่องเพร็พ กรมควบคุมโรคระบุว่ายาป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ (PrEP) เหมาะกับผู้ที่ใช้สารชนิดฉีด หรือมีคู่นอนที่ใช้สารชนิดฉีด
• ถามหาอุปกรณ์ใหม่ CATIE เขียนว่าคนที่ฉีดสารต้องเข้าถึงอุปกรณ์ใหม่ได้มากพอ จึงจะไม่ต้องใช้ร่วมกับใคร

เรื่องนี้เล่าให้ทีมที่ดูแลฟังได้ตามจริง เพื่อวางแผนการตรวจและการป้องกันให้ตรงกับชีวิตของคุณทั้งคู่

ใช้เข็มต่อจากคู่ที่ตรวจไม่พบเชื้อไปแล้ว ต้องขอเป๊ปไหม

ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ไม่มีเชื้อและเพิ่งใช้เข็มต่อจากคนอื่น ไม่ต้องรอให้แน่ใจก่อนว่าอีกฝ่ายตรวจไม่พบเชื้อหรือไม่ กรมควบคุมโรคระบุว่ายาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ หรือเป๊ป (PEP) เหมาะกับผู้ที่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่นด้วย ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง ยิ่งเร็วยิ่งดี และกินต่อเนื่องเป็นเวลา 1 เดือน

ไปที่ห้องฉุกเฉินหรือคลินิกที่ให้บริการเอชไอวี แล้วเล่าตามจริงว่าเกิดอะไรขึ้นและเมื่อไร ถ้ารู้ว่าเจ้าของเข็มมีเชื้อและผลไวรัสล่าสุดเป็นอย่างไร ให้บอกไปด้วย การให้ยาหรือไม่เป็นการตัดสินใจของแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่ตัดสินกันเองจากผลไวรัสของคู่

ถ้าเลย 72 ชั่วโมงไปแล้ว ก็ยังควรไปพบแพทย์ ให้แพทย์เป็นผู้พิจารณาเรื่องยา และตรวจเอชไอวีกับไวรัสตับอักเสบตามที่ผู้ให้บริการนัด

คำถามที่พบบ่อย

กดไวรัสได้นานหลายปีแล้ว เข็มยังนับว่าเสี่ยงอยู่หรือ

HIV.gov ของสหรัฐฯ เขียนว่ามีแนวโน้มสูงมากว่าความเสี่ยงลดลง แต่ยังไม่รู้ว่าลดลงเท่าไร และแนะนำให้ใช้อุปกรณ์ใหม่ทุกครั้งที่ฉีด แม้ตรวจไม่พบเชื้อ

สองคนมีเชื้อเหมือนกัน แบ่งเข็มกันได้ไหม

ไม่ควร CATIE แนะนำเข็มใหม่ทุกครั้งไม่ว่าสถานะเอชไอวีจะเป็นอย่างไร และเข็มยังพาไวรัสตับอักเสบบีและซีได้ ส่วนคำถามเรื่องการรับเชื้อเอชไอวีซ้ำ เราเขียนแยกไว้ที่ ทั้งคู่มีเชื้อเอชไอวี จะรับเชื้อซ้ำจากกันได้ไหม

U=U ใช้กับเข็มสักหรือเข็มเจาะได้ไหม

ไม่ได้เช่นกัน กรมควบคุมโรคเขียนว่า U=U ใช้กับการถ่ายทอดทางเพศสัมพันธ์เท่านั้น และจัดการใช้เข็มสักร่วมกันกับการเจาะหูไว้ในช่องทางติดไวรัสตับอักเสบบี เข็มใหม่ต่อคนจึงสำคัญกับทุกคน

ถ้าเคยอ่านมาว่า U=U ครอบคลุมเข็มด้วย ควรยึดอะไร

ให้ยึดต้นทาง องค์การอนามัยโลกเขียนว่าเรื่องเข็มยังไม่มีการศึกษา และกรมควบคุมโรคเขียนว่า U=U ใช้กับเพศสัมพันธ์เท่านั้น

แล้วเรื่องตั้งครรภ์กับให้นมลูก U=U ครอบคลุมไหม

เป็นอีกสองช่องทางที่มีเงื่อนไขของตัวเอง องค์การอนามัยโลกใช้คำว่าศูนย์กับการถ่ายทอดให้คู่ทางเพศสัมพันธ์ และใช้คำว่า "น้อยมาก" กับการถ่ายทอดจากแม่สู่ลูก เรื่องนมแม่อ่านต่อได้ที่ U=U กับการให้นมลูก ตรวจไม่พบเชื้อแล้วให้นมได้ไหม

สรุป

• U=U ยืนยันแล้วเฉพาะการถ่ายทอดเชื้อทางเพศสัมพันธ์
• เรื่องเข็ม องค์การอนามัยโลกระบุว่ายังไม่มีการศึกษา HIV.gov ของสหรัฐฯ และ CATIE ของแคนาดาเขียนว่าความเสี่ยงลดลงหรือมีแนวโน้มลดลง แต่ยังไม่รู้ว่าเท่าไร
• เข็มที่ใช้ร่วมกันยังพาไวรัสตับอักเสบบีและซีได้ ไม่ว่าผลเอชไอวีจะเป็นอย่างไร
• HIV.gov และ CATIE แนะนำเข็มและอุปกรณ์ใหม่ทุกครั้ง ถ้าใช้เข็มร่วมกันไปแล้ว ให้ไปขอประเมินเรื่องเป๊ปโดยเร็ว ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์

อ่านภาพรวมของ U=U ต่อได้ที่ U=U: เมื่อกดไวรัสได้ต่อเนื่อง HIV จะไม่ถูกถ่ายทอดทางเพศสัมพันธ์ ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation)

หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ

แหล่งอ้างอิง

• The role of HIV viral suppression in improving individual health and reducing transmission · องค์การอนามัยโลก
• Viral Suppression and an Undetectable Viral Load · HIV.gov
• HIV treatment and an undetectable viral load to prevent HIV transmission · CATIE
• HPTN 074 การทดลองในยูเครน อินโดนีเซีย และเวียดนาม · วารสาร The Lancet
• U = U เราเท่ากัน ทุกคนเท่าเทียม · กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค
• การป้องกันเอชไอวี เพร็พและเป๊ป · กรมควบคุมโรค
• ช่องทางติดไวรัสตับอักเสบบีและซี · กรมควบคุมโรค

แชร์บทความนี้: Facebook · LINE · X